Cynk jest jednym z niezbędnych mikroelementów - fakt ten został potwierdzony dopiero w 1957r. Jest obecny w centrach aktywnych wielu (około 200) enzymów uczestniczących w różnych procesach, w tym w przemianach metabolicznych. Ponadto wiele czynników transkrypcyjnych, białek regulatorowych i innych typów białek wiążących DNA zawiera tzw. palce cynkowe. W związku z tym cynk ma wpływ na wszystkie podstawowe procesy życiowe. Bierze udział między innymi w mineralizacji kości, gojeniu się ran, wpływa na pracę układu odpornościowego, prawidłowe wydzielanie insuliny przez trzustkę oraz na stężenie witaminy A i cholesterolu. Ma swój udział w regulacji ciśnienia krwi i rytmu serca. Jest też niezbędny przy syntezie związków regulujących wzrost i rozwój roślin. Cynk zwiększa produkcję plemników.

Jego minimalne dzienne spożycie wynosi 5 mg, zalecane 15-20 mg. Wchłanianie z przewodu pokarmowego kształtuje się na poziomie 10-40% i zachodzi głównie w jelicie cienkim. Wchłanianie z pokarmu jest regulowane hormonalnie i zależy od zapotrzebowania (zwiększa się w stanach niedoboru). Białka zwierzęce i kwas cytrynowy ułatwiają absorpcję cynku, natomiast żelazo i miedź utrudniają ją.

Niedobór cynku powoduje niedokrwistość, spowolnienie tempa wzrostu, wady wrodzone, złe gojenie się ran, łuszczycopodobne zmiany skórne, zapalenia skóry i utratę owłosienia, złą tolerancję glukozy, biegunki, utratę apetytu. U dorosłych mogą również wystąpić: kurza ślepota, zmniejszenie odporności, zaburzenia w grasicy i węzłach chłonnych, zaburzenia smaku i węchu (ocenia się, że przyczyną ok. 25% objawów zaburzeń smaku i węchu jest niedobór cynku). Może sprzyjać miażdżycy tętnic, ponieważ zmniejsza odporność komórek na uszkodzenia. U dzieci niedobór cynku sprawia, że są niższe niż rówieśnicy i gorzej się rozwijają umysłowo. Niedobór pierwiastka u roślin powoduje chlorozę i karlenie liści.

Cynk działa leczniczo na wrzody żołądka, uporczywe żylaki, reumatyzm, owrzodzenia, trądzik, choroby skórne.

Sole cynku(II) w dużych ilościach są rakotwórcze.

Regularne zażywanie niektórych farmaceutyków, w tym pigułek antykoncepcyjnych, oraz picie alkoholu wpływa na obniżenie poziomu cynku w organizmie człowieka.

  Wikimedia Commons posiada galerię ilustracji związaną z tematem artykułu:
Cynk

Zobacz hasło cynk w Wikisłowniku

Najważniejsze zastosowanie technologiczne cynku to pokrywanie nim blach stalowych (→ stal ocynkowana), w celu uodpornienia na korozję. Cynk jest też składnikiem wielu stopów, zwłaszcza z miedzią (mosiądz, brąz, tombak). Cynk stosowany jest też w ogniwach elektrycznych Daniella i Leclanchego.

Szeroko stosowanym związkiem cynku jest jego tlenek ZnO (biel cynkowa), który jest wykorzystywany jako dodatek do farb i lakierów, oraz jako wypełniacz i stabilizator gumy i tworzyw sztucznych.

Cynk na skalę przemysłową otrzymuje się metodą pirometalurgiczną bądź hydrometalurgiczną. Proces pirometalurgiczny polega zazwyczaj na prażeniu spiekającym koncentratów zawierających siarczek cynku, a następnie redukcji otrzymanego w wyniku prażenia tlenku cynku w piecach szybowych specjalnej konstrukcji, wyposażonych w kondensator do szybkiego skraplania powstających par cynku. Dawniej proces ten prowadzono najczęściej w tzw. muflach poziomych. W procesie hydrometalurgicznym koncentrat poddaje się ługowaniu roztworem kwasu siarkowego, otrzymany roztwór siarczanu cynku oczyszcza się, i wydziela się z niego metaliczny cynk drogą elektrolizy. Następnie okresowo zdziera się cynk z katod, przetapia i odlewa w tzw. gąski.

Cynk
30 Zn Układ okresowy pierwiastków
Cynk
Dane ogólne
Nazwa, symbol, l.a.	Cynk, Zn, 30
Grupa, okres, blok	12, 4, d
Właściwości metaliczne	metal przejściowy
Właściwości atomowe Masa atomowa 65,409 u Promień atomowy 135 (obl. 142) pm Promień walencyjny 131 pm Promień van der Waalsa 139 pm Konfiguracja elektronowa Ar3d104s2 Zapełnienie powłok 2, 8, 18, 2 Elektroujemność 1,65 (Pauling) 1,66 (Allred) Stopień utlenienia 2 Właściwości kwasowe tlenków amfoteryczne
Właściwości fizyczne Stan skupienia stały Gęstość 7140 kg/m³ Temperatura topnienia 692,68 K 419,53 °C Temperatura wrzenia 1180 K 906,85 °C Objętość molowa 9,16×10-6 m³/mol Ciepło parowania 115,3 kJ/mol Ciepło topnienia 7,322 kJ/mol Ciśnienie pary nasyconej 192,2 Pa (692,73 K) Prędkość dźwięku 3700 m/s (293,15 K)
Pozostałe dane Ciepło właściwe 390 J/(kg*K) Konduktywność 16,6×106 S/m Przewodność cieplna 116 W/(m*K) Potencjały jonizacyjne I. 906,4 kJ/mol II. 1733,3 kJ/mol III. 3833 kJ/mol IV. 5731 kJ/mol
Najbardziej stabilne izotopy izotop wyst. o.p.r. s.r. e.r. MeV p.r. 64Zn 48,6% stabilny izotop z 34 neutronami 65Zn {syn.} 244,26 dnia w.e. 1,352 65Cu 66Zn 27,9% stabilny izotop z 36 neutronami 67Zn 4,1% stabilny izotop z 37 neutronami 68Zn 18,8% stabilny izotop z 38 neutronami 70Zn 0,6% stabilny izotop z 40 neutronami 72Zn {syn.} 46,5 godz. β- 0,458 72Ga
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą warunków normalnych (0 °C, 1013,25 hPa)

Ten artykuł dotyczy pierwiastka chemicznego Cynk. Zobacz też: instrument dęty Cynk.

Cynk (Zn, łac. zincum) - pierwiastek chemiczny, metal przejściowy z grupy cynkowców w układzie okresowym (grupa 12).

Posiada 23 izotopy z przedziału mas: 57-78. Trwałe są izotopy 64, 66, 67, 68 i 70.

Został odkryty w Indiach lub Chinach przed 1500 p.n.e. Do Europy metal ten zawędrował dopiero w XVII wieku.

Występuje w skorupie ziemskiej w ilości 75 ppm w postaci minerałów - głównie są to blenda cynkowa i smitsonit.

Główne wydobycie odbywa się w kopalni w Olkuszu i Libiążu. Są to jedne z największych wydobywców rud cynku w Polsce.

W produktach żywnościowych duże ilości związków cynku znajdują się w ostrygach, chudym mięsie, drobiu i rybach. Dostarczają go również kasze i chleb pełnoziarnisty.

Cynk metaliczny jest błękitnobiałym, kruchym metalem. Na powietrzu ulega podobnej do aluminium pasywacji. Cynk jest bardzo reaktywny zarówno w środowisku kwasowym, jak i zasadowym, nie reaguje natomiast z wodą w warunkach obojętnych.